Projecten‎ > ‎

Najaarsreis 2018

Verslag najaarsreis delegatie Stichting Barátok România naar Hodod, Roemenië – 19-26 oktober 2018


Reisgenoten: Roelof Wolters, Hans Heijnis, Jan te Kloeze, Greet en Folkert de Vries

Vrijdag 19 oktober
Vertrek bij Jan en Joke, ruim 06.00 uur
Aankomst hotel Panorama, Mosonmagyaróvár, omstreeks 19 uur

Zaterdag 20 oktober
Vertrek uit hotel rond kwart voor negen.
Zowel voor als voorbij Boedapest komen we in een file terecht. Rond vijf uur in de middag arriveren we bij Arpad en Erzsebeth in Tăsnad en omstreeks 19 uur komen we bij het Sociaal Medisch Centrum in Hodod aan. Tot onze verrassing is er ook een delegatie Koreanen aanwezig, die ons begroeten met een muzikaal optreden. Na de maaltijd vertrekken we naar onze gastgezinnen: Jan naar Judit Bakk, Roelof naar András en Erzsebeth Kulcsar, Hans naar Janos en Olga Nemeti en Greet en Folkert naar Feri en Ildico Balog.

Zondag 21 oktober
In de ochtend naar de kerkdienst in de Baptistenkerk te Nadis. De Koreaanse voorganger preekt in het Koreaans een heel uur vol. Na de dienst een gezamenlijke maaltijd, waarbij de Koreanen nog eens benadrukken dat we elkaar goed aanvullen: Barátok heeft destijds het Sociaal Medisch Centrum in Hodod bekostigd en de Koreanen bekostigen de bijscholing van de Roma-kinderen in dit centrum.

In de middag maken we in Hodod een flinke wandeling naar beneden en constateren dat:
  • “Onze” banken er goed uit zien en lekker zitten.
  • Alle (zij-)wegen in het dorp zijn voorzien van een flinke laag gebroken steenslag;
  • Voor de waterafvoer nieuwe duikers onder de wegen zijn aangebracht;
  • Volgens Feri bij goed weer binnenkort gestart wordt met het asfalteren van de wegen in het dorp;
  • Men begonnen is met de aanleg van de nieuwe weg 110A in zuidelijke richting naar Archid-Zalau. Tijdens ons verblijf wordt er over een lengte van vele honderden meters een bed van steenslag aangelegd. Het asfalteren van deze weg zal pas veel later plaatsvinden.
Na de wandeling bezoeken we Olga en István Kallay. István heeft sterke vochtophoping in zijn benen en kan bijna niet meer lopen.
      

Maandag 22 oktober
Overleg met Feri Balog (burgemeester). Genoemde punten hieronder verwijzen naar ‘Gesprekspunten bezoek Hodod’, in het bijgevoegde schema aan het eind van dit verslag. Informatie die we na maandag over de verschillend onderwerpen hebben opgedaan is hier ook verwerkt.

Punt 5.   Kinderspeelplaats in Hodod
Dit is een wens van een aantal ouders in het dorp. Feri heeft een aantal locaties op het oog: Beneden in het dorp waar veel jonge kinderen wonen of tegenover het gemeentehuis. Geschatte kosten 
 10.000 – € 12 000.

Punt 11. Houtversnipperaar en pers voor plastic en papier
Bij het rooien van bomen blijven er vaak veel takken liggen. Met een houtversnipperaar kan men hier pellets van maken die in een pelletbrander gestookt kunnen worden. Het idee is om hiervoor een pelletbrander in het gemeentehuis of in de school te installeren. Naast de versnipperaar voor resthout is er dus ook een extra kachel nodig.
De pers is nodig voor het samenpersen van het plastic, met name plastic flessen. Nu wordt dit afval ongeperst (losse flessen, dus met veel lucht) naar Satu Mare vervoerd.
Samengeperst kan de opslag en het transport veel efficiënter. Tevens ontvangt de gemeente dan een vergoeding voor het aangeleverde plastic. Dat is nu niet het geval bij het “losse” plastic. Geschatte kosten voor versnipperaar en pers € 10.000 – € 12.000.

Punt 8. Marktonderzoek agrarische ondernemers
Door veroudering van de bevolking is er bijna geen kleinschalige landbouw meer waarbij een familie één of twee hectare land gebruikt om producten voor eigen gebruik te verbouwen. Het aantal koeien in de dorpen is in de afgelopen jaren gehalveerd. Een beperkt een aantal ondernemers heeft grote arealen land in gebruik. Deze ondernemers produceren flinke hoeveelheden en hebben de juiste afzetkanalen gevonden. Zo heeft de zoon van ex-burgemeester Jozef Balind meer dan honderd hectare in gebruik. Hij heeft een nieuwe moderne trekker aangeschaft en ontvangt voor de gewassen die hij verbouwt EU-subsidie.
De tuindersfamilie Siegel heeft voor haar producten ook goede afzetkanalen. De familie was tijdens ons verblijf kool aan het oogsten. Aan haar huizen en kassen kun je zien dat het deze familie goed gaat. 
Richting Cehu Silvaniei staat een varkensbedrijf. Deze ondernemer gebruikt een flink areaal landbouwgrond voor de verbouw van voer voor zijn varkens. Door de activiteiten van deze ondernemers is een deel van de landbouwgronden binnen de gemeente in gebruik, maar er ligt ook nog veel landbouwgrond braak.
Door de varkenspest mogen er geen dieren meer worden aangevoerd op de maandelijkse markt in Hodod. Hierdoor is het aantal bezoekers sterk afgenomen.
Punt 9. Productie notenolie en jam
Er zijn een aantal initiatieven voor de aanplant van notenbomen, onder andere door familieleden van Feri en Ildico Balog. We bezochten de aanplant van Feri. Hij kweekt de boompjes zelf door een noot in de grond te stoppen. In de afgelopen droge zomer heeft een deel van de jonge boompjes het loodje gelegd. Ook is er wildschade. Het blijkt dat er verschillende vrouwen noten verzamelen en die thuis van de dop ontdoen on ze daarna verkopen. Centrale productie van notenolie is niet concreet besproken.
Punt 10. Zonnepanelen
Afgelopen jaar zijn er op diverse daken in het dorp zonneboilers geplaatst.
Ook in andere dorpen hebben we zonneboilers ontdekt. Binnen de Microregio, dit is een samenwerkingsverband van 13 omliggende gemeenten, heeft/had men een plan voor de aanleg 6000 m2 zonnepanelen. Het probleem bij zonnepanelen is dat het elektriciteit netwerk niet goed bestand is tegen wisselend aanbod van stroom. Er is vanuit de Microregio ook een plan voor Geothermie ingediend.
Punt xx. Hulp aan ouderen en hulpbehoevenden
Het blijkt dat er binnen de gemeente ca. 80 betaalde krachten (op een bevolking van ca. 3000 inwoners!) zijn om ouderen en zieken te verzorgen. 90% Van de salarissen hiervoor komt van de staat, de gemeente vult het aan.
Punt xx. Ouderensoos (overleg met Ildico Balog)
Er is dit najaar nog geen bijeenkomst geweest. Het blijkt dat de organisatie afhankelijk is van Ildico. Door drukke werkzaamheden is het een beetje in het slob geraakt, Ildico gaf aan er weer mee aan de slag te gaan. Ze heeft nog wat geld in de pot en wilde geen aanvulling.
Prioritering
Er zijn twee projecten van € 10.000 – 12.000 waar wij een bijdrage aan kunnen leveren. De houtversnipperaar en pers (punt 11) krijgt proriteit I en de kinderspeelplaats (punt 5) komt op II. Voor dit laatste project heeft Feri waarschijnlijk een andere financieringsbron.

Vandaag gaan we met de auto van Jan naar de garage in Cehu Silvaniei, vanwege een kapotte schokdemper. Na inventarisatie van het probleem wordt afgesproken dat de auto dinsdag gerepareerd wordt. Dinsdags werd dit ook gerealiseerd.

Na de besprekingen met Feri brengen we aan het einde van de middag een bezoek aan Irina Ilok.

Dinsdag 22 oktober, overleg met schooldirecteur Janos Nemeti (directeur van de school)
Punt 4. Ecologisch afvalproject
Janos vertelt dat de schooljeugd binnen de provincie Jud Satumare afgelopen zomer heel veel doppen van flessen heeft verzameld. Door er een competitie van te maken deden de kinderen erg hun best om zo veel mogelijk doppen te verzamelen. Met deze doppen zijn op de scholen schitterende mozaïeken gemaakt. Dit provinciale project heeft vanwege het grote aantal ingezamelde doppen het Guinness Boek gehaald.
Janos streeft naar een “groene school”. Hij wil lesprogramma’s opzetten om de inzameling en het scheiden van afval te bevorderen. Ook hier is competitieverband een grote stimulans om de kinderen in actie te krijgen. Deze ideeën sluiten goed aan bij de plannen van de gemeente voor de inzameling van afval.
Punt 3. Circusproject
Greet informeert Janos over het circusproject, waarbij circus Koekepan vanuit Nederland een bezoek brengt aan Hodod om met de schoolkinderen kunstjes te oefenen.
Janos is enthousiast, maar hij wil het met het team bespreken. De volgende dag horen we van Judit dat hij het inmiddels ter sprake heeft gebracht. Judit is ook enthousiast. We verwachten nog een berichtje van Janos of de scholen gaan meewerken. In Heteren moeten we het idee in overleg met Circus Koekepan nog verder uitwerken en onderzoeken of het financieel haalbaar is. (leerlingen per school: Hodod (groep 1-8) 150; Giurtelec (groep 1-4) 54; Lelei (1-4) 42 en Nadis (1-8) 73).
Punt 2. Jongerenproject
Het is nog niet zeker, maar verwacht wordt dat er vanuit Heteren ca. 8 jongeren zullen deelnemen. Janos wil vanuit de vier dorpen de jongeren van groep 8 (ca. 15 jaar oud) bij deze uitwisseling betrekken. De uitwisseling zal plaatsvinden in de tweede helft van juli 2018 gedurende 8 dagen (2 dagen reizen en 6 dagen in Hodod). De jongeren slapen in gastgezinnen. De jongeren zullen zelf een belangrijke rol spelen bij het invullen van het programma. Vanuit Hodod is Janos contactpersoon en Hans Heijnis is dat vanuit Heteren.
Punt xx. Bijles Romakinderen
In Hodod loopt het project inmiddels bijna 10 jaar. 24 Kinderen uit groep 1 – 4 krijgen bijles en een maaltijd. Er zijn twee leerkrachten bij betrokken. Ook Ildico is bijna elke middag aanwezig. De bijles heeft een positief effect op de leerprestaties van de kinderen. Enkele kinderen lenen nu zelfs een boek uit de bibliotheek. Eigenlijk zouden de kinderen uit de hogere groepen ook nog bijles moeten krijgen. Helaas ontbreekt het geld daarvoor. In Nadis heeft men ook geprobeerd de kinderen bijles te geven. Door het ontbreken van maaltijden was de animo gering en enkele ouders werden boos omdat hun kinderen na moesten blijven. Het komt nog regelmatig voor dat 16- en 17-jarige Romameisjes zwanger raken.
Punt xx. Kleuterschool Hodod; We brengen een bezoekje aan de nieuwe kleuterschool. Alles functioneert goed en zelfs het gras op het speelterrein is nog groen, ondanks de hitte van zowel vorig jaar als dit jaar.
Punt 12. Renovatie Cultuurhuis Hodod; ’s Middags bekijken we met Feri de renovatie van het cultuurhuis in Hodod. Dit gebouw wordt gehuurd van de familie Wesselényi. De renovatie is daarom niet zo drastisch als bij de cultuurhuizen in de andere dorpen. Er is inmiddels nieuwe verlichting aangelegd. Binnenkort wordt er begonnen met het opknappen en schilderen van de muren en het schuren en oliën van de parketvloer. Volgend jaar wil men ook het exterieur opknappen. Wij ondersteunen dit project. ’s Middags bezoeken we met Feri de notenaanplant en een appelboomgaardje, de kelder van het oorspronkelijke kasteel waarin appels worden opgeslagen en de weg in aanleg richting Archid-Zalau.
Greet en Folkert bezoeken tevens Maria Sabou.

     

Dinsdagavond 22 oktober, overleg met András en Erzsebeth Kulcsar (huisartsen)
Voor de dinsdagavond zijn we uitgenodigd bij András en Erzsebeth. Onder het genot van een hapje en
een drankje wordt er van alles besproken.
Punt 7. Rollators; András geeft aan dat (tien) rollators en (tien paar) elleboogkrukken welkom zijn. Er
wordt volop gebruik gemaakt van de ziekenhuisbedden die een aantal jaren geleden zijn
verstrekt.

Woensdag 23 oktober; bezoek aan Cluij Napoca
Samen met Feri en Nicolas bezoeken we twee musea. Ook eten we Langos, een typisch Roemeens
gerecht. Het blijkt weer eens dat een afstand van 110 km via bochtige tweebaans wegen veel meer tijd
kost dan je aanvankelijk denkt.
’s Avonds afscheidsdiner.

Donderdag 24 oktober
Rond 9:00 uur vertrokken. Nog even bij Arpád in Tasnad langs voor 15 potten honing van zoon Arpico.
Overnachting in Melk, Oostenrijk (Das Weiβe Lamm). Lekker gegeten in aanpalend restaurant.

Vrijdag 25 oktober
Retour Heteren, aankomst rond 20 uur bij Joke. Verslag gedaan aan de Barátokleden.


Lijst met discussiepunten
Discussiepunt Punct

 Parteneri
 1Fotoboek Hodod – HeterenAlbum/carte poze Hodod – HeterenKaszta, András
 2Jongerenproject – uitwisseling
Hodod – Heteren
Schimb de experienta tineri Hodod –
Heteren
Nemeti, Janos +
Kaszta, András
 3Circusschool – thema RoemeniëCirc in vizita la scoala – tema RomaniaNemeti, Janos +
Kaszta, András
 4Ecologische afvalverwerkingPrelucrarea ecologica a deseurilorNemeti, Janos
 5Kinderspeelplaats in Hodod
(10.000 – 12.000 Euro)
Loc de joaca in Hodod (10.000 – 12.000
Euro)
Nemeti, Janos +
Balog, Feri
 6Project Roma-kinderen –
naschoolse opvang
Proiect copiilor romi – cresa dupa orele de
scoala
Nemeti, Janos +
Kaszta, András
 7Rollators en eventueel andere
hulpmiddelen
Rolatoare si eventual alte mijloace
ajutatoare
Kulcsar, András
 8Marktonderzoek agrarische
ondernemers Hodod; microfinanciering
Cercetarea pietei antreprenori agricoli in
Hodod; microfinantare
Balog, Feri
 9Productie notenolie; pruimenjam;
honing
Productie de ulei de nuci, gem de prune,
miere
Balog, Feri
 10ZonnepanelenPanele solareBalog, Feri
 11Houtversnipperaar + pers papier,
petflessen, kunststoffen (10.000 –
12.000 Euro)
Tocator de crengi + masina de balotat
hartie, flacoane si materiale plastice(10.000
– 12.000 Euro)
Balog, Feri
 12Bezoek Renovatie Cultuurhuis
Hodod
Vizita la casa de cultura HododBalog, Feri